PO SĄSIEDZKU: PIENINY I BESKID SĄDECKI W JEDNYM MARSZU

🟢Beskid Sądecki

to pasmo górskie w Karpatach Zachodnich, rozciągające się na południowym wschodzie Polski oraz częściowo na Słowacji. Charakteryzuje się zróżnicowaną rzeźbą terenu, utworzoną głównie na piaskowcach, które nadają okolicy malowniczy, postrzępiony krajobraz z licznymi przełęczami, grzbietami i stromymi stokami. W Beskidzie Sądeckim dominują lasy mieszane i regla dolnego, gdzie przeważają buki, świerki, jodły oraz sosny. Na wyższych partiach występują fragmenty lasów regla górnego oraz subalpejskie łąki.

W górach tych znajduje się wiele źródeł i potoków, które zasilają większe rzeki regionu. Beskid Sądecki jest też obszarem cennym przyrodniczo – można tu spotkać liczne rezerwaty przyrody, chroniące rzadkie gatunki roślin i zwierząt, a także unikalne formy terenu, takie jak jaskinie czy osuwiska.

Turystycznie Beskid Sądecki oferuje liczne szlaki piesze i rowerowe, prowadzące przez malownicze lasy i polany z szerokimi panoramami na Tatry, Pieniny oraz Beskidy. W okolicy znajdują się także tradycyjne wsie, w których zachowały się elementy kultury łemkowskiej i góralskiej, co nadaje regionowi dodatkowego uroku i historycznego wymiaru.

Szczob

to szczyt na granicznym grzbiecie łączącym Beskid Sądecki z Małymi Pieninami. Przez jego wierzchołek przebiega granica polsko-słowacka, gdzie stoi słupek nr 69/2. Stoki po polskiej stronie opadają do doliny potoku Biała Woda, a po słowackiej do doliny Wielkiego Lipnika. Na słowackich zboczach są wapienne skałki i ukryta Jaskinia Lodowa Litmanowska, niedostępna dla turystów. Szczob porasta las, ale z bezleśnych stoków przy przełęczy Rozdziele rozciąga się piękny widok na Pieniny, Tatry i Radziejową. Przez szczyt prowadzi znakowany szlak. Nazwa Szczob pochodzi od łemkowskiego słowa wierzchołek.

Mały Rogacz

to niewyraźny wierzchołek w Paśmie Radziejowej, tuż na południe od Wielkiego Rogacza. Oddziela je płytka przełęcz Obrazek. Z Małego Rogacza odchodzi krótki grzbiet między dolinami potoków Czercz i Międzybrodzie, a główny grzbiet opada na południe, rozgałęziając się niżej na dwa boczne. Kiedyś południowe stoki były szeroko widokowe przez wiatrołomy, teraz las już się zagęścił i widoki są tylko miejscami. Granica między Jaworkami i Piwniczną-Zdrojem przebiega właśnie przez ten szczyt.

Wielki Rogacz

to szczyt w Paśmie Radziejowej, między Radziejową a Małym Rogaczem. Ma dwa wierzchołki – wyższy zachodni i niższy wschodni, a wraz z Małym Rogaczem tworzą trzy wierzchołki, z których dwa są widoczne. Z niższego wierzchołka odchodzi grzbiet między dolinami potoków Międzybrodzie i Rogacz. Pod szczytem krzyżują się dwa szlaki turystyczne. Całość porośnięta jest lasem, przez który przecinają się dolinki kilku potoków.

Radziejowa

to najwyższy szczyt Beskidu Sądeckiego i należy do Korony Gór Polski. Nazwa pochodzi od osoby lub przydomka Radziej. Leży w głównym grzbiecie Pasma Radziejowej, między Wielkim Rogaczem a Złomistym Wierchem Południowym. Przez szczyt biegnie granica między Jaworkami a Roztoką Ryterską.

Z Radziejowej wypływa kilka potoków, m.in. Czarna Woda i Mała Roztoka. Na północnym stoku znajduje się rezerwat Baniska z jaskinią Bania i osuwiskowe jeziorko Młaka. Na południowym stoku jest źródło zwane Smoczym Gardłem. Cały szczyt i stoki porośnięte są lasem. Unikalnym miejscem jest polana na około 800 m n.p.m., gdzie rośnie jedyne w Polsce stanowisko pierwiosnka omączonego.

Na Radziejowej stoi drewniana wieża widokowa, którą wyremontowano i oddano do użytku w 2020 roku. Z wieży roztacza się szeroka panorama. Na szczycie jest też pomnik 1000-lecia Polski i betonowy obelisk. Niedaleko powstał „Rogasiowy Szlak” – ścieżka przyrodnicza w dolinie Roztoki Małej.

Pokrywisko

niewybitny wierzchołek na bocznym grzbiecie Pasma Radziejowej w Beskidzie Sądeckim, położony między Małym Rogaczem a Ruskim Wierchem. Grzbiet ten oddziela dolinę Czarnej Wody od doliny potoku Rogacz. Mimo że na mapach figuruje jako szczyt, w rzeczywistości jest to rozległy grzbiet z ładnymi, trawiastymi stokami zwanymi Ruskimi Łąkami. Dawniej były tu pola i pastwiska Łemków z nieistniejącej dziś wsi Czarna Woda. Obecnie teren należy do Jaworek. Pokrywisko to dobry punkt widokowy i ważny odcinek szlaków pieszych i konnych

Ruski Wierch

to szczyt w Beskidzie Sądeckim, położony na południowym grzbiecie Pasma Radziejowej. Wyróżnia się tu kolejno trzy wzniesienia: Pokrywisko (975 m), Ruski Wierch i Jasielnik (886 m). Ten boczny grzbiet odchodzi od Małego Rogacza na południe i oddziela górną część doliny Czarnej Wody od doliny potoku Rogacz. Potok pod Jasielnik dzieli go na dwa ramiona, z których na zachodzie jest Rusinowski Wierch (830 m), a na wschodzie Jasielnik i Flader. Przed II wojną światową Ruski Wierch należał do Rusinów (Łemków), którzy mieszkali w pobliskich miejscowościach: Czarnej Wodzie, Białej Wodzie i Jaworkach. 

Jasielnik

to szczyt w Beskidzie Sądeckim, położony na południowym bocznym grzbiecie Pasma Radziejowej, który odchodzi od Małego Rogacza w kierunku południowym. Poniżej Ruskiego Wierchu grzbiet rozgałęzia się na dwa ramiona.

Flader

to szczyt w Paśmie Radziejowej Beskidu Sądeckiego, położony na bocznym grzbiecie, który odchodzi od Małego Rogacza w kierunku południowym. 

Cały szczyt porośnięty jest lasem. Flader znajduje się na terenie wsi Jaworki w województwie małopolskim, powiecie nowotarskim, gminie Szczawnica. Przez Flader przebiega szlak turystyczny, zarówno pieszy, jak i konny.