ORLA PERĆ – CZY WARTO SIĘ Z NIĄ ZMIERZYĆ?

 Mały Kozi Wierch

to szczyt w Tatrach Wysokich, na trasie słynnej Orlej Perci. „Mały” w nazwie jest raczej umowny – bo jego wysokość i skaliste grzbiety robią swoje. Na zachodzie graniczy z Zawratową Turnią (oddziela je przełęcz Zawrat), a na wschodzie z Zmarzłymi Czubami (oddzielone Zmarzłą Przełączką Wyżnią). Od południa schodzi grań z Kołową Czubą i przełęczą o wdzięcznej nazwie Schodki – i faktycznie, czasem na tej trasie człowiek czuje się jak na stromych, kamiennych stopniach bez poręczy.

Szczyt oferuje szeroką panoramę, podobno lepszą niż z samego Zawratu. Trudno się dziwić – z góry widać zarówno Dolinę Pięciu Stawów Polskich, jak i Gąsienicową, a kotły i żleby dodają dramatyzmu krajobrazowi.

Nazwa wbrew pozorom nie jest taka oczywista: do 1903 r. mianem „Małego Koziego Wierchu” określano… Zamarłą Turnię. Dopiero później trafiła na właściwe miejsce, a w 1905 r. poprowadzono tędy Orlą Perć.

Na marginesie – w rejonie szczytu znajduje się żleb o nazwie Honoratka (kiedyś zwany Żydowskim Żlebem), związany z tragiczną historią turysty, który zginął tu w 1925 r.

Choć Mały Kozi wygląda niewinnie, to wcale nie jest przyjaznym barankiem zanotowano tu wypadki śmiertelne. To kolejny dowód, że w Tatrach nawet „małe” potrafi być naprawdę groźne.

Zamarła Turnia

to dwuwierzchołkowy szczyt w grani Świnicy, który robi wrażenie nawet na doświadczonych taternikach. Wierzchołki – wschodni (2179 m) i zachodni (2178 m) – dzieli zaledwie płytka szczerbina. Szlak Orlej Perci przebiega tu górną częścią północnej ściany, omijając wierzchołki, ale i tak emocji nie brakuje.

Turnia leży między Zmarzłymi Czubami a Kozimi Czubami, a jej strome ściany północne opadają do Dolinki Koziej. Południowa strona – w kierunku Dolinki Pustej – to słynne gładkie krzesanice o wysokości około 140 m, uznawane kiedyś nie do przejścia. Ściana oferuje około 20 wytyczonych dróg i kilkadziesiąt wariantów, od klasycznych po bardziej ekstremalne.

Jedną z najsłynniejszych historii jest Jerzy Leporowski, który latem 1927, bez doświadczenia i asekuracji, przeszedł południową ścianę dwukrotnie – budząc podziw i niedowierzanie taterników.

Nazwę Zamarłej Turni wymyślił w 1902 r. poeta Franciszek Henryk Nowicki. Ściany tej turni inspirowały też poetów i filmowców – powstały wiersze i dwa filmy dokumentalne, które uwieczniły heroiczne wejścia taterników.

Kozie Czuby

to masyw o trzech wierzchołkach leżący w grani Świnicy, tuż obok Koziego Wierchu i Zamarłej Turni. Nazwę wymyślił sam ksiądz Walenty Gadowski – ten sam, który poprowadził przez nie Orlą Perć. I tak do dziś Kozie Czuby słyną z tego, że właśnie tutaj znajdziemy jedne z najtrudniejszych fragmentów całej trasy.

Od strony Dolinki Koziej i Dolinki Pustej opadają urwistymi ścianami, które mają nawet 250 m wysokości – nic dziwnego, że wspinacze wytyczyli tu kilka dróg, choć szczyt jest mniej oblegany niż sąsiednie giganty. Dla zwykłego turysty atrakcją są jednak przede wszystkim łańcuchy i klamry, które pomagają przejść przez te skalne progi.

Kozie Czuby mają też swoją mroczniejszą stronę –  zanotowano tu wiele wypadków śmiertelnych.

Kozi Wierch

to prawdziwa duma polskich Tatr. Jest najwyższym szczytem w całości leżącym po naszej stronie granicy. Wznosi się w długiej grani Świnicy, między Doliną Pięciu Stawów Polskich a Doliną Gąsienicową, a dokładniej – między uroczą Dolinką Kozią a surową Dolinką Pustą. I tak się składa, że prowadzi przez niego słynna Orla Perć.

Masyw ma też swoje dodatkowe „smaczki”: strome ściany opadające do Dolinki Koziej i Dolinki Pustej, żleby (m.in. Żleb Kulczyńskiego i Rysa Zaruskiego), a także długą północno-wschodnią grań zwaną Kozim Murem.

Szczyt nazwę zawdzięcza kozicom, które szczególnie upodobały sobie południowe, spokojniejsze stoki. Dawniej pasterze z Doliny Gąsienicowej nazywali go jednak… Czarnymi Ścianami – i coś w tym jest, bo od północy wygląda naprawdę groźnie.

Kozi Wierch to obowiązkowy punkt dla ambitnych turystów – szczyt, z którego rozciągają się wspaniałe panoramy i który gwarantuje nie tylko moc widoków, ale też sporą dawkę adrenaliny.

Granaty

to trzywierzchołkowy masyw w grani Świnicy, rozciągający się od Sieczkowej Szczerby po Pańszczycką Przełączkę Wyżnią. W skład „rodzinki” wchodzą: Zadni Granat , Pośredni Granat, Skrajny Granat  – uważany za główny, bo odchodzi stąd grań Żółtej Turni.

Ich strome ściany opadają do trzech dolin: Czarnej Gąsienicowej, Buczynowej i Pańszczycy. Między szczytami kryją się Przełączki Sieczkowe nazwane od Macieja Sieczki – przewodnika, który w XIX wieku był jednym z pierwszych zdobywców Granatów.

Turystycznie Granaty to fragment Orlej Perci, a więc gwarancja mocnych wrażeń. Da się na nie dostać zielonym szlakiem z Dolinki Koziej albo żółtym znad Czarnego Stawu Gąsienicowego. Przy dobrej pogodzie przejście nie jest najtrudniejsze, ale we mgle łatwo tu pobłądzić. Wielu turystów próbowało zejść zbyt kuszącym Żlebem Drège’a – niestety, dolna część tego żlebu pokazuje wtedy swoje śmiertelne oblicze.

Granaty uchodzą za jedne z najpiękniejszych punktów widokowych na Orlej Perci – panoramy są tu naprawdę spektakularne, a nazwa „Granaty” pasuje idealnie: trzy mocne szczyty, które wywołują prawdziwy wybuch adrenaliny.